نشریه های علمی انتشارات
اطلاعات شماره: سال. ۴۸, شماره. ۲: شماره پیاپی ۹۷، پاییز و زمستان ۱۳۹۵

عنوان مقاله: طبری و اختلاف قرائت در آیات الاحکام عبادی


صفحات: 165-187

DOI: 10.22067/naqhs.v48i2.10277

چکیده
مقاله حاضر به بررسی نحوه تعامل طبری با پدیده اختلاف قرائت در ذیل آیات الاحکام عبادی می‌پردازد و نشان می‌دهد که وی به عنوان یکی از چهره‌های شاخص و متقدّم تفسیر نگاری، به نیکی برای خویش، حقّ داوری و اختیار نمودن وجهی از میان وجوه متعدّد قرائات را قائل است. بدینسان مفسّر ما گاه یک قرائت را به صورت مطلق اختیار کرده و قرائت مقابل آن را - به صراحت یا به تلویح- کنار می‌نهد. (گزینش مطلق) گاه نیز از میان دو قرائت مختلف، یکی را ترجیح داده ولی قرائت مرجوح را از عرصه قرائت‌های مجاز نمی‌راند. (گزینش نسبی) در مواضعی هم، هر دو قرائت مختلف را صواب تلقّی کرده و میان آن‌ها، انتخابی انجام نمی‌دهد. (پذیرش بی‌گزینش) افزون بر این سه، گاه طبری صرفاً به گزارش اختلاف قرائت اکتفا نموده بی آنکه در این باره داوری خود را بیان دارد. از دیگر سو، مفسّر ما برای گزینش مطلق یا نسبی یک قرائت به معیارهای ذیل استشهاد می‌جوید: اجماع قاریان معتبر، استفاضه و شهرت قرائت، رسم الخطّ مصاحف مسلمانان، اتقان معنایی-تفسیری آیه، ضوابط نحوی- بیانی، روایات سبب نزول، روایات حکایتگر قرائت رسول (ص) و گویش فصیح‌تر ومشهورتر. و در این میان، مهم‌ترین و پرکاربردترین معیاری که مفسّر ما در داوری‌های خود بدان تکیه دارد، اجماع قاریانی است که وی ایشان را «حجّت» می‌خواند.

کلمات کلیدی:   اختلاف قرائت; اختیار قرائت; طبری; جامع البیان; آیات الاحکام

مراجع

دریافت نسخه XML

تمام متن: PDF
دانلود : 43

بازدید: 155

تاریخ دریافت: 1390/08/11 , تاریخ پذیرش: 1394/06/15 , تاریخ انتشار: 1395/11/20

ایمیل این مقاله (نیازمند ورود )
ایمیل به نویسنده (نیازمند ورود )