دانشگاه فردوسی مشهد علوم قرآن و حدیث 2008-9120 58 1 2026 08 31 The Application of Ijtihad in Rijāl Science through the Ijtihadī and Taqlīdī Approaches کاربست اجتهاد در علم رجال با دو رویکرد تقلیدی و اجتهادی 185 207 44914 10.22067/jquran.2024.83121.1559 FA مهدی زره ساز دانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدهٔ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 0009-0009-7185-2247 حسن نقی زاده استاد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکدهٔ الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران 0000-0001-8185-7767 Journal Article 2023 06 30 The science of Rijāl, as a branch of Islamic sciences, is concerned with identifying hadith narrators’ identity and status. It has a special position in validating āḥād narrations and can be considered a fundamental prerequisite for attaining the faculty of Ijtihad (independent reasoning). This paper aims to examine the possibility of applying Ijtihad in the science of Rijāl and compare the scope of Ijtihad application through two approaches: Ijtihadī and Taqlīdī (imitative). The method of this paper is descriptive-analytical. The findings show that Ijtihad is indispensable in both approaches. However, in the Taqlīdī approach, it is limited to the efforts made for discovering the opinion of earlier Rijāl scholars regarding the narrators, whereas in the Ijtihadī approach, Ijtihad has a broader scope and the process of “Jarḥ and Taʿdīl” (criticism) of narrators is done without following the earlier Rijāl scholars’ views and by using all available indications and evidence. In any case, the presence of the Ijtihad element in the science of Rijāl is an undeniable necessity. علم رجال به‌عنوان یکی از شاخه‌های علوم اسلامی عهده‌دار شناسایی هویت و احوال راویان احادیث است. این علم در اعتبارسنجی اخبار آحاد جایگاهی ویژه‌ دارد و می‌توان آن را از مقدمات اساسی دستیابی به ملکهٔ اجتهاد دانست. هدف این نوشتار، امکان‌سنجی اِعمال اجتهاد در علم رجال است و در آن، گسترهٔ کاربست اجتهاد با دو رویکرد تقلیدی و اجتهادی مقایسه می‌شود.این پژوهش با روش توصیفی‌تحلیلی سامان یافته و در نهایت به این نتیجه دست یافته است که در هر دو رویکرد، اجتهاد امری اجتناب‌ناپذیر است؛ با این تفاوت که در رویکرد تقلیدی، اجتهاد به تلاش‌هایی محدود می‌شود که در راستای کشف نظر رجالیان پیشین دربارهٔ راویان صورت می‌گیرد، اما در رویکرد اجتهادی، قلمروِ اجتهاد گسترده‌تر است و فرایند جرح‌وتعدیل راویان بدون تقلید از آرای رجالیان پیشین و با بهره‌گیری از تمامی قراین و شواهد بررسی می‌شود. درهرصورت، حضور عنصر اجتهاد در علم رجال ضرورتی انکارناپذیر است. https://jquran.um.ac.ir/article_44914_c975f21874ed5bb553d3e61d41244688.pdf