دانشگاه فردوسی مشهد علوم قرآن و حدیث 2008-9120 58 1 2026 08 31 A Semantic Analysis of Ḍarb in the Narrations on the Children’s Ḍarb for Prayer: A Critique of “Commitment” and “Ja‘li shar‘ī” Readings تحلیل معناشناختی مفهوم «ضرب» در روایات ضرب کودکان برای نماز: نقدی بر دو قرائتِ التزام و جعل شرعی 159 184 48030 10.22067/jquran.2026.95276.1884 FA حجت اله دهقانی پژوهشگر پژوهشگاه فقه نظام، قم، ایران 0009-0006-1802-0239 Journal Article 2025 09 24 One of the important challenges in jurisprudential and educational analysis of narrations concerning children’s ḍarb for prayer is disagreement over the meaning of the term “ḍarb”. The existing research background has primarily been based on two readings of this term: “corporal punishment” and “commitment”. However, no study has ever comprehensively examined all the possible meanings of the root “ḍ-r-b”. Furthermore, no one has yet proposed “ja‘li shar‘ī” (divine-juristic enactment) as a third interpretive possibility. Using a descriptive-analytical method and based on lexical examination, comparative study of Quranic usages, and contextual analysis of five main narrations, this article compares and analyzes three interpretations: “corporal punishment”, “commitment”, and “ja‘li shar‘ī”. The findings show that although the “ja‘li shar‘ī” reading is an innovative concept, it faces serious lexical and syntactic problems and is inconsistent with the context of traditions. Also, regarding the “commitment” reading, it does not possess sufficient soundness, as it lacks lexical support and conflicts with the syntactic structure of narrations. In contrast, by considering the lexical meaning of the root “ḍ-r-b”, textual indications in the narrations concerning the children and its similar usage in other educational traditions, it becomes clear that the “corporal punishment” interpretation is more consistent with the available evidence. Accordingly, the interpretation of the term “ḍarb” in the narrations regarding the children’s prayer is explicable within the framework of the concept “punishment”. This finding can serve as a basis for organizing educational views and resolving existing disagreements over the analysis of these narrations. اختلاف دیدگاه‌ها دربارهٔ معنای «ضرب» در روایات مربوط به ضرب کودکان برای نماز، ازجمله چالش‌های مهم در تحلیل فقهی و تربیتی این روایات است. پیشینهٔ پژوهش موجود عمدتاً بر دو قرائت استوار بوده است: برداشت «تنبیه بدنی» و تفسیر «التزام». بااین‌حال، تاکنون هیچ پژوهشی به بررسی جامع همۀ معانی محتمل مادهٔ «ضرب» نپرداخته و به‌ویژه احتمال «جعل شرعی» را به‌عنوان تفسیر سوم مطرح نکرده است.این نوشتار با روش توصیفی‌تحلیلی و براساس بررسی لغوی، تطبیق استعمالات قرآنی و تحلیل سیاقی پنج روایت اصلی، سه قرائت «تنبیه بدنی»، «التزام» و «جعل شرعی» را تحلیل و مقایسه می‌کند.یافته‌ها نشان می‌دهد که قرائت «جعل شرعی» باوجود ابتکار معنایی، در سطح لغوی و نحوی با اشکالات جدی روبه‌روست و با سیاق روایات نیز سازگار نیست. همچنین قرائت «التزام» به‌دلیل فقدان پشتوانهٔ لغوی و تعارض با ساختار نحوی روایات، از استحکام کافی برخوردار نیست. در مقابل، قرائت «تنبیه بدنی» باتوجه‌به معنای لغوی مادهٔ «ضرب»، قراین متنی در روایات مربوط به کودکان و کاربرد مشابه آن در سایر روایات تربیتی، با شواهد موجود انطباق بیشتری دارد.براین‌اساس، تفسیر «ضرب» در روایات نماز کودکان در چهارچوب مفهوم «تنبیه» تبیین‌شدنی است و این نتیجه می‌تواند مبنایی برای سامان‌دهی دیدگاه‌های تربیتی و رفع اختلاف‌نظرهای موجود در تحلیل این روایات باشد. https://jquran.um.ac.ir/article_48030_e00747f11c12e85717de726cc6c2f188.pdf