دانشگاه فردوسی مشهد علوم قرآن و حدیث 2008-9120 58 1 2026 08 31 The Causal Cycle of Defense Mechanisms in Quranic Personalities of Joseph’s Brothers چرخۀ ارتباطی مکانیسم‌های دفاعی در شخصیت قرآنی برادران حضرت یوسف(ع) 267 288 48123 10.22067/jquran.2026.96017.1899 FA علی اکبر نورسیده دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدهٔ علوم انسانی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران 0000-0002-1158-1395 مدیحه کریمی دانشجوی دکتری گروه زبان و ادبیات عربی، دانشکدهٔ علوم انسانی، دانشگاه سمنان، سمنان، ایران 0009-0008-7472-4307 Journal Article 2025 10 17 The Quranic narratives are more than mere historical accounts and provide a rich ground for psychological analysis. Although the story of the Prophet Joseph (AS) has a high position in religious texts, it has rarely been examined from a psychological perspective within a systematic framework. Based on Sigmund Freud's theory of “defense mechanisms”-according to which the “ego” resorts to unconscious methods when it encounters anxiety- this paper aims to examine the formation of the causal cycle of defense mechanisms in the Prophet’s brothers and the role of “ego maturation” and “reality invalidation” in their psychological transformation. Using a qualitative content analysis method, the findings indicate that the brothers’ defense mechanisms functioned within a four-stage cycle and led to their destructive behaviors. This cycle begins with “rationalization” to justify the sinful behavior, is reinforced with displacing anger from the father to the Prophet Joseph (AS) and projecting the deviation onto the father, and ultimately peaks in acting out (throwing the Prophet into the well). The encounter with the Prophet Joseph (AS) and invalidation of reality are the factors that break this cycle, whereby, through recourse to the mechanism of “undoing,” “the mature ego” achieves integration and balance. داستان‌های قرآنی، فراتر از روایت‌های تاریخی، بستری غنی را برای تحلیل‌های روان‌شناختی فراهم می‌کنند. باوجود جایگاه والای داستان حضرت یوسف(ع) در متون دینی، واکاوی آن با رویکرد‌های روان‌شناختی در چهارچوبی نظام‌مند کم‌تر مدِّنظر قرار گرفته است. نوشتار حاضر در پرتوِ نظریهٔ «مکانیسم‌های دفاعی» زیگموند فروید، که بر مبنای آن «منِ فرد» در مواجهه با اضطراب به روش‌های ناهوشیاری متوسل می‌شود، بر آن است تا چگونگی شکل‌گیری چرخهٔ ارتباطی مکانیسم‌های دفاعی برادران آن حضرت و نقش «بلوغ من» و «ابطال واقعیت» را در تحول روانی آن‌ها تبیین کند.نتایج این جستار که با روش تحلیل محتوای کیفی به دست آمده، نشان می‌دهد که مکانیسم‌های دفاعی برادران در قالب چرخه‌ای چهارمرحله‌ای عمل کرده‌ و به رفتارهای مخرّب آن‌ها انجامیده است. این چرخه با «دلیل‌تراشی» برای توجیه رفتار گناه‌آلود آغاز شده، با جابه‌جایی خشم از پدر به حضرت یوسف(ع) و فرافکنی عامل گمراهی به پدر تقویت می‌شود و درنهایت با «برون‌ریزی» (قراردادن حضرت در چاه) به اوج می‌رسد. مواجهه با حضرت یوسف(ع) و ابطال واقعیت، عامل شکست این چرخه است؛ به‌گونه‌ای که «منِ بالغ» با توسل به مکانیسم «بی‌اثرسازی» به یکپارچگی و تعادل دست می‌یابد. https://jquran.um.ac.ir/article_48123_146872de864d8019276493ea5c0e7389.pdf