دانشگاه فردوسی مشهد علوم قرآن و حدیث 2008-9120 58 1 2026 08 31 Mechanisms of Motion Employment in Surah al-Naml Based on Leonard Talmy’s Theory سازوکار‌های کاربرد عنصر حرکت در سورۀ نمل براساس نظریۀ «لئونارد تالمی» 105 127 48203 10.22067/jquran.2026.94941.1875 FA علی خالقی استادیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران 0000-0001-6795-0930 جمال طالبی قره قشلاقی دانشیار گروه زبان و ادبیات عربی، دانشگاه فرهنگیان، تهران، ایران Journal Article 2025 10 01 Cognitive linguistics, one of the leading schools in modern linguistics, emphasizes the description and explanation of the language structure and function. “Leonard Talmy”, a theorist in this field, in his theory of “lexicalization”, examines the systematic relationship between specific semantic elements and particular morphemes. He believes that to determine the lexicalization pattern in languages, some semantic elements, such as “Motion,” can be considered independent of surface structures. The main basis of Talmy’s theory rests on the concept of “actual motion event” and its semantic components. Due to the narration of various stories full of dynamism (such as the story of the Prophet Solomon, the Queen of Sheba, and the ants) in Surah al-Naml, this surah offers an appropriate context for analysis within Talmy’s theory. So, this paper can uncover novel dimensions of narrative structure, temporal dynamism of the events, and their organization in the surah. Using a descriptive-analytical method and based on the motion elements in Talmy’s theory, this article examines the motion events in Surah al-Naml. According to the results, in the surah, the motion schemas are highly diverse, in such a way that the narrative of the Prophet Moses (AS) is a symbol of “stative and positional motion”. In contrast, the story of the Prophet Solomon (AS) and the hoopoe serves as a prominent example of “translational motion.” Finally, the interactions between the Prophet Solomon (AS) and other creatures, especially in the story of ants, clearly demonstrate “multi-directional motion”. زبان‌شناسی شناختی به‌عنوان یکی از مکاتب پیشرو در زبان‌شناسی نوین، بر توصیف و تبیین ساختار و نقش زبان تأکید می‌ورزد. «لئونارد تالمی»، از نظریه‌پردازان این حوزه، در نظریهٔ «واژگان‌شدگی» خود به بررسی ارتباط نظام‌مند میان عناصر معنایی ویژه و تک‌واژه‌های خاص می‌پردازد. او معتقد است برای تعیین الگوی واژگان‌شدگی در زبان‌ها، می‌توان عناصر معنایی همانند «حرکت» را مستقل از صورت‌های روساختی در نظر گرفت. شالودهٔ اصلی نظریهٔ تالمی بر مفهوم «رویداد حرکت واقعی» و مؤلفه‌های معنایی آن استوار است. در این میان، سورهٔ مبارکهٔ نمل به‌دلیل روایت داستان‌های گوناگون و سرشار از پویایی (همچون داستان حضرت سلیمان و ملکهٔ سبأ و مورچگان)، بستری مناسب برای تحلیل براساس نظریهٔ تالمی فراهم می‌آورد. ازاین‌رو، نوشتار حاضر می‌تواند به کشف ابعاد جدیدی از ساختار روایی، پویایی زمانی و چگونگی سازمان‌دهی رویدادها در این سوره دست یابد. جستار حاضر با رویکرد توصیفی‌تحلیلی و براساس مؤلفه‌های حرکت در نظریهٔ تالمی، رویدادهای حرکتی را در سورهٔ نمل بررسی می‌کند. حاصل آنکه، طرح‌واره‌های حرکتی در این سوره از تنوع بالایی برخوردارند، به‌گونه‌ای که داستان حضرت موسی(ع) نمادی از «حرکت ایستا و وضعی» است. در مقابل، داستان حضرت سلیمان(ع) و هدهد مصداق بارزی از «حرکت انتقالی» بوده و درنهایت، تعاملات میان حضرت سلیمان(ع) و سایر موجودات، به‌ویژه در داستان مورچگان، به‌خوبی نمایش‌دهندهٔ «حرکت چندجهتی» است. https://jquran.um.ac.ir/article_48203_d8bda5b68162a80bdb2df6313bbf7536.pdf