بررسی وحدت محتوایی روایات صحیح‌الاسناد با مجموعه روایات اندیشه غیبت مهدی(ع)

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

ریحانه سمیعی ¹

حسن نقی زاده ²

مهدیه پاکروان ³

سهیلا پیروزفر ⁴

¹ دانشجوی دکتری علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

² استاد گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

³ دکترای تخصصی تاریخ اسلام، گروه پژوهشی پویافکر

⁴ دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات و معارف اسلامی، دانشگاه فردوسی مشهد، مشهد، ایران

10.22067/jquran.2026.95441.1889

چکیده

چکیده

این مقاله به تحلیل گونه‌شناختی روایاتی که دلالت تصریحی بر اندیشه غیبت امام زمان (ع) دارند، می‌پردازد. هدف اصلی پاسخ به این پرسش است که آیا روایات صحیح‌الاسناد امامی، الگوی گونه‌شناختی متفاوتی از کل روایات (شامل امامی و غیرامامی) ارائه می‌دهند یا خیر؟ تحقیق حاضر با بهره‌گیری از تکنیک گونه‌شناسی و تحلیل محتوای گزاره‌محور، به بررسی روایات غیبت پرداخته است. در این راستا، 155 روایت صریح (با ریشه‌های واژگانی مشخص) از ۵۱ منبع حدیثی شناسایی و گردآوری شده و پس از شماره‌گذاری، در دو لایه داده‌ای مجزا (مجموع روایات و احادیث صحیح‌الاسناد) سازمان‌دهی شدند. سپس، گونه‌شناسی و الگوهای محتوایی این دو لایه به صورت تطبیقی مورد تحلیل و مقایسه قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که هیچ تفاوت محتوایی معناداری بین این دو مجموعه وجود ندارد و روایات صحیح‌الاسناد امامی به تنهایی برای تبیین جامع و کامل اندیشه غیبت کفایت می‌کند و تمامی زوایا و مفاهیم بنیادین این آموزه را در خود جای داده‌اند. این پژوهش با رد فرضیه تأثیرپذیری اندیشه غیبت از جریان‌های فکری غیرامامی، بر اصالت و کفایت روایات معتبر شیعه در این زمینه تأکید می‌کند.

کلیدواژه‌ها

اندیشه غیبت '

گونه شناسی روایات '

روایات صحیح الاسناد '

'

موضوعات

• علوم قرآن و حدیث

---