مقایسه تطبیقی دیدگاه شیعه و اهل سنت در اسماء الهی بودن رمضان

مقالات آماده انتشار

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

علیرضا حسن پور ¹

محمد شریفی ²

¹ دانشجوی دکتری گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران

² دانشیار گروه علوم قرآن و حدیث، دانشکده الهیات، دانشگاه یزد، یزد، ایران

10.22067/jquran.2026.94447.1860

چکیده

اسماءالحسنی از موضوعات بنیادین در حوزه‌های کلامی و تفسیری است که پیرامون آن مباحثی چون شرح و تفصیل، معناشناسی، توقیفی یا غیر توقیفی بودن، تعداد و انواع اسماءالحسنی در کتاب‌ها و مقالات متعدد مطرح گردیده است. ازجمله مصادیقی که بر اساس روایات وارده، محل اختلاف موافقان و مخالفان قرارگرفته، مسأله اسماءالحسنی بودن واژه ی رمضان است. بر این اساس، پرسش اصلی آن است که آیا «رمضان» را می توان از اسماءالحسنی به شمار آورد و روایات مربوط به این موضوع ازچه اعتباری برخوردارند؟ اهل سنت با استناد به روایات موجود در منابعی چون صحیح بخاری، اللئالی المصنوعه و الکامل ابن عدی، با این دیدگاه مخالفت کرده و در مقابل، شیعیان با تکیه بر احادیث کتاب‌های معتبر خود شامل روضه المتقین، کافی، مرآه العقول و وسائل الشیعه، به موافقت با این موضوع پرداخته‌اند. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی منابع شیعه و اهل سنت و تحلیل دیدگاه‌های موافق و مخالف پرداخته و به این نتیجه رسیده است که آنچه برخی علمای اهل سنت آن را مجعول پنداشته‌اند، در اغلب موارد تنها حاکی از ضعف سند است و نه جعلی بودن روایات. همچنین بر اساس احادیث شیعه که در اعتبار سندی آن‌ها اختلاف ‌نظر وجود دارد، می توان گفت ادعای اسماءالحسنی بودن رمضان، با توجه به مجموع قرائن، قول قوی‌تری به نظر می‌رسد.

کلیدواژه‌ها

رمضان

اسماء الحسنی

مقایسه تطبیقی

شیعه

اهل سنت

موضوعات

• علوم قرآن و حدیث

---